Tezhip Sanatı Nedir ?

Tezhip Sanatı Nedir ?

Tezhip Sanatı Nedir ?

Tezhip Sanatı

Tezhip Sanatı Nedir ?

Tezhip Farsça bir kelimedir. Altın ile süsleme anlamına gelen tezhip, Ferman, berat ve Kur’an ayetleri gibi değerli evrak ve levhaların yüksek manevi değerini ifade etmek amacıyla gelişen bir sanat dalıdır.

Kanuni Sultan Süleyman Devri (1520-1566) tezhip sanatının en parlak dönemlerindendir. Tezhip çalışmalarında, özellikle zahriye, serlevha, sure başları ve hatime sahifelerinde zengin bir işçilik ön plana çıkar. Altının çokça kullanıldığı bu dönemin karakteristik rengi laciverttir.

Tezhipte temel malzeme altın ya da boyadır. Altın, dövülerek ince bir tabaka haline getirilmiş varak olarak kullanılır. Altın varak su içinde ezilip jelatinle karıştırılarak belli bir kıvama getirilir. Boya ise genellikle toprak boyalardan seçilirdi. Sonraları sentetik boyalar da kullanılmıştır.

Tezhip sanatçısı (müzehhip) bir kağıdın üstüne çizdiği motifi önce sert bir şimşir ya da çinko altlığın üstüne koyarak çizgileri noktalar halinde iğneyle deler. Sonra bu delikli kağıdı uygulanacağı zeminin üstüne koyarak delikleri yapışkan bir siyah tozla doldurur. Delikli kağıt kaldırıldığında motifin uygulanacak zemine çıktığı görülür. Bu motif iyice belirginleştirilip altınla ya da boyayla doldurularak tezhip meydana getirilir.

Müzehhip Kime Denir ?

Tezhip sanatı ile uğraşan kişiye Müzzehhib ismi verilir. Bunlar daha çok Kur'an-ı Kerim‘leri, yazma kitapları, tuğralar ve levhaları büyük bir sabırla süslemiş, nefis eserler meydana getirmişlerdir. Üstelik bu “pek nefis” eserlere imzalarını bile atmamış, sanatlarını sadece hizmet amacıyla gerçekleştirmişlerdir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda müzehhibler büyük ilgi görmüşlerdir. İslamın resim ve heykel yasağı karşısında sanatkarlarımız tezhip sanatına ağırlık vermişlerdir.

Binlerce cilt eser onlar tarafından tezhiplenmiştir.

Tezhip yaparken daha çok lacivert, turuncu, lâl, yeşil ve beyaz renkler kullanılır. Bunlar eritilerek kullanılacak hâle getirilir. Tezhip yapılacak kağıt hususi olarak hazırlanır.

Tezhip sanatını İstanbul’da ilk olarak yapan kişi Üstad Mehmed adında Herat’lı bir Türk’tür. Daha sonraki asırlarda isimleri unutulmayacak büyük müzzehhibler yetişmiştir. Bunlardan en ünlüleri Solak Sinan, Nakşi, Hattat Ali Üsküdari, Ahmet Ata, Osman Efendi, Hakkı Bey’dir. Son yıllarda vefat eden Ord. Prof. Süheyl Ünver’de bu sanata gönül vermiş, pek değerli müzehhibler yetiştirmiştir.